Definicja piractwa, konsekwencje prawne, wplyw ekonomiczny, aspekty etyczne
ð Podstawa programowa: V.4Piractwo komputerowe (ang. software piracy) to nielegalne kopiowanie, rozpowszechnianie lub uzywanie oprogramowania, gier, filmow, muzyki lub innych dziel chronionych prawem autorskim bez zgody wlasciciela praw.
Piractwo komputerowe jest regulowane przez kilka aktow prawnych:
Debata o piractwie ma wiele aspektow etycznych:
Istnieje wiele legalnych i darmowych alternatyw dla platnego oprogramowania:
Okresl, czy ponizsze sytuacje sa legalne czy nielegalne w swietle polskiego prawa. Uzasadnij:
1. NIELEGALNE - Pobieranie gry z torrenta to piractwo
internetowe. Gra jest chroniona prawem autorskim.
Dodatkowy problem: torrent = jednoczesne udostepnianie.
2. NIELEGALNE - Piractwo korporacyjne. Firma musi miec
licencje na kazdy komputer. Grozi grzywna i odszkodowanie.
3. SZARA STREFA - Jednoczesne uzywanie jednej licencji
na dwoch komputerach jest zwykle zabronione w umowie
licencyjnej. Pozyczenie fizycznej plyty moze byc
dopuszczalne, ale instalacja na dwoch PC nie.
4. LEGALNE - Jesli artysta sam udostepnil muzyke jako
"Free Download", wyraza zgode na bezplatne pobranie.
To dozwolone.
5. NIELEGALNE - Keygen lamie zabezpieczenia techniczne
(art. 79 prawa autorskiego + art. 118). To naruszenie
prawa autorskiego.
6. LEGALNE - Netflix pozwala na wspoldzielenie konta
w ramach jednego gospodarstwa domowego (plan rodzinny).
Zasady okreslone w regulaminie serwisu.Dla kazdego platnego programu znajdz legalna, darmowa alternatywe. Opisz, czy alternatywa oferuje podobne funkcje:
1. Adobe Photoshop -> GIMP (GNU Image Manipulation Program)
- Darmowy, open source
- Podobne funkcje: warstwy, filtry, narzedzia retuszu
- Brakuje: niektorych zaawansowanych AI-funkcji
Inne opcje: Krita (malarstwo cyfrowe), Photopea (online)
2. Microsoft Word -> LibreOffice Writer
- Darmowy, open source
- Obsluguje formaty .docx, .odt
- Podobne funkcje: formatowanie, tabele, spis tresci
Inne opcje: Google Docs (online, darmowy)
3. WinRAR -> 7-Zip
- Calkowicie darmowy, open source
- Obsluguje formaty: .7z, .zip, .rar, .tar, .gz
- Lepszy stopien kompresji niz WinRAR
4. Adobe Premiere Pro -> DaVinci Resolve
- Darmowa wersja z profesjonalnymi funkcjami
- Zaawansowana korekcja kolorow
- Uzywany w produkcjach hollywoodzkich
Inne opcje: Kdenlive, Shotcut (open source)
5. AutoCAD -> FreeCAD
- Darmowy, open source
- Modelowanie parametryczne 3D
- Mniej intuicyjny, ale funkcjonalny
Inne opcje: LibreCAD (2D), Fusion 360 (darmowy edu)Przeczytaj ponizszy przypadek i odpowiedz na pytania:
"Jan prowadzi maly salon fryzjerski. Na komputerze w salonie uzywa pirackich wersji programu do ksiegowosci i programu graficznego do projektowania ulotek. Pewnego dnia otrzymuje wezwanie od BSA (Business Software Alliance) do kontroli legalnosci oprogramowania."
1. Naruszne przepisy:
- Art. 115-117 Ustawy o prawie autorskim
(uzywanie oprogramowania bez licencji)
- Art. 278 par. 2 Kodeksu karnego
(kradziez oprogramowania)
Dodatkowo: uzytek komercyjny (nie osobisty!) -
ciezsze naruszenie.
2. Mozliwe kary:
- Grzywna do 5000 zl za kazdy program
- Odszkodowanie dla producenta oprogramowania
(rownowartosc licencji + zadoscuczynienie)
- W skrajnych przypadkach: kara ograniczenia
wolnosci lub pozbawienia wolnosci do 3 lat
- Koszty postepowania sadowego
3. Co powinien zrobic:
a) Natychmiast odinstalowac pirackie oprogramowanie
b) Kupic legalne licencje lub przejsc na darmowe
alternatywy
c) Skonatktowac sie z prawnikiem
d) Wspolpracowac z BSA (moze zlagodzic kary)
e) Wprowadzic politke legalnosci oprogramowania
4. Darmowe alternatywy:
- Ksiegowosc: wFirma.pl (darmowy plan), InFakt
- Grafika: GIMP (edycja), Canva (ulotki online)
- System: Linux zamiast Windows
- Biuro: LibreOfficePrzygotuj argumenty do debaty klasowej na temat: "Czy piractwo komputerowe jest zawsze nieetyczne?" Przygotuj po 5 argumentow za i przeciw piractwu, wraz z kontrargumentami. Nastepnie napisz swoja opinie (min. 150 slow).
ARGUMENTY PRZECIWKO PIRACTWU:
1. Tworca zasluguje na zaplate - programowanie to
ciezka praca (kontr: cena czesto zawyzona)
2. Piractwo hamuje innowacje - mniej pieniedzy na R&D
3. Piraci rozpowszechniaja malware w crackach
4. Nielegalne oprogramowanie nie ma aktualizacji
5. To kradziez - niezaleznie od formy
ARGUMENTY "ZA" (do dyskusji):
1. Dostepnosc cenowa - Photoshop kosztuje 100 zl/mc
(kontr: istnieja darmowe alternatywy jak GIMP)
2. Regionalne ograniczenia - niektorych tresci nie
mozna kupic w Polsce
3. DRM szkodzi legalnym uzytkownikom
4. Piractwo jako proba przed zakupem
5. Wiedza i edukacja powinny byc dostepne dla wszystkich
(kontr: istnieja licencje edukacyjne)
MOJA OPINIA (przyklad):
Uwazam, ze piractwo komputerowe jest nieetyczne
w wiekszosci przypadkow. Tworcow oprogramowania,
muzyki czy filmow nalezy traktowac tak samo jak
pracownikow kazdej innej branzy - zasluguja na
wynagrodzenie za swoja prace. Argument o wysokich
cenach traci na sile, gdy uwzglednimy ogromna
ilosc darmowych alternatyw open source.
Jednoczesnie uwazam, ze branzy technologiczna
powinna zadbac o uczciwe ceny i dostepnosc
regionalna, co zmniejszyloby motywacje do
piractwa. Model subskrypcyjny i darmowe wersje
edukacyjne to kroki w dobrym kierunku.