Technikum Klasa I 45 minut PP: II.3a | s. 344

Lekcja 31: Grafika rastrowa - tworzenie i edycja projektow

Piksele, narzedzia GIMP, techniki edycji grafiki rastrowej

📋 Podstawa programowa: II.3a
GIMPPhotoshopgrafika rastrowapiksele
00:00
Wprowadzenie
5 min
00:05
Teoria
15 min
00:20
Cwiczenia
15 min
00:35
Podsumowanie
10 min
📚

Teoria

▼

Czym jest grafika rastrowa?

Grafika rastrowa (bitmapowa) to rodzaj grafiki komputerowej, w ktorej obraz jest zapisany jako siatka (mapa) pikseli - malych kwadratowych punktow, z ktorych kazdy ma przypisany konkretny kolor. Piksele ulozone obok siebie tworza spojny obraz, podobnie jak mozaika skladajaca sie z tysiecy malych kamyczkow.

Piksel (pixel = picture element) to najmniejszy element grafiki rastrowej. Im wiecej pikseli na jednostke dlugosci, tym wyzsza jakosc obrazu. Parametr ten nazywamy rozdzielczoscia i wyraza sie go w PPI (pixels per inch) lub DPI (dots per inch).

Kluczowe pojecia grafiki rastrowej

  • Rozdzielczosc obrazu - ilosc pikseli w poziomie i pionie (np. 1920x1080 px). Wyzsze wartosci oznaczaja wiecej szczegolow.
  • Glebia kolorow - ilosc bitow uzywanych do opisu koloru jednego piksela. 8-bitowa = 256 kolorow, 24-bitowa = ok. 16,7 mln kolorow (True Color), 32-bitowa = True Color + kanal alfa (przezroczystosc).
  • Model kolorow RGB - kazdy piksel opisywany trzema skladowymi: Red (czerwony), Green (zielony), Blue (niebieski), kazda w zakresie 0-255. Np. bialy = (255, 255, 255), czarny = (0, 0, 0).
  • Model CMYK - uzywany w druku: Cyan, Magenta, Yellow, Key (czarny). Kolory powstaja przez mieszanie farb (synteza subtraktywna).
  • Kanal alfa - dodatkowy kanal okreslajacy przezroczystosc piksela (0 = w pelni przezroczysty, 255 = w pelni nieprzezroczysty).

Popularne formaty grafiki rastrowej

  • JPEG (.jpg) - kompresja stratna, idealny do zdjec, nie obsluguje przezroczystosci
  • PNG (.png) - kompresja bezstratna, obsluguje przezroczystosc, idealny do grafik z ostrymi krawedziami
  • GIF (.gif) - do 256 kolorow, obsluguje animacje i prosta przezroczystosc
  • BMP (.bmp) - format nieskompresowany, bardzo duze pliki
  • TIFF (.tiff) - wysokiej jakosci, uzywany w poligrafii
  • WebP (.webp) - nowoczesny format Google, laczacy zalety JPEG i PNG

GIMP - darmowy edytor grafiki rastrowej

GIMP (GNU Image Manipulation Program) to potezny, darmowy program do edycji grafiki rastrowej, bedacy alternatywa dla komercyjnego Adobe Photoshop.

Podstawowe narzedzia GIMP:

  • Narzedzia zaznaczania - prostokatne, eliptyczne, lasso (odrecznie), rozdzka (zaznaczanie wg koloru)
  • Pedzel i olowek - rysowanie z roznymi koncowkami i wielkosciami
  • Gumka - usuwanie fragmentow obrazu (na warstwie z alfa staje sie przezroczysta)
  • Wypelnienie (kubek z farba) - wypelnianie obszarow jednolitym kolorem lub wzorkiem
  • Gradient - tworzenie plynnych przejsc miedzy kolorami
  • Klonowanie - kopiowanie fragmentow obrazu z jednego miejsca w drugie (retusz zdjec)
  • Tekst - dodawanie napisow z roznymi czcionkami i formatowaniem
  • Skalowanie, obracanie, kadrowanie - przeksztalcanie geometryczne obrazu

Praca z warstwami w GIMP

Warstwy to kluczowa koncepcja w edycji grafiki. Kazda warstwa to jakby przezroczysta folia, na ktorej rysujemy niezaleznie od reszty obrazu. Warstwy mozna:

  • Dodawac, usuwac, duplikowac
  • Zmieniac ich kolejnosc (warstwa wyzej przykrywa nizsza)
  • Ustawiac przezroczystosc (0-100%)
  • Laczyc (Splas) lub scalac
  • Stosowac tryby mieszania (np. Mnozenie, Ekran, Nakladka)

Podstawowe operacje edycji

  • Kadrowanie - przycinanie obrazu do wybranego obszaru
  • Skalowanie - zmiana rozmiaru (uwaga na utrate jakosci przy powiekszaniu!)
  • Korekcja jasnosci i kontrastu - poprawianie ekspozycji zdjec
  • Korekcja kolorow - balans bieli, nasycenie, odcien
  • Filtry - rozmycie, wyostrzanie, szum, efekty artystyczne
  • Retusz - usuwanie niedoskonalosci za pomoca klonowania lub leczenia
Wada grafiki rastrowej: Powiekszanie obrazu rastrowego powoduje widoczna pikselizacje - piksele staja sie widoczne jako kwadraty. Dlatego wazne jest tworzenie grafik w odpowiedniej rozdzielczosci od poczatku.
✏️

Zadania

▼
Latwe

Zadanie 1: Poznajemy interfejs GIMP

Otworz program GIMP. Utworz nowy obraz o wymiarach 800x600 pikseli z bialym tlem. Uzyj narzedzia pedzel, aby narysowac prosty krajobraz (gory, slonce, drzewo). Uzyj co najmniej 5 roznych kolorow. Zapisz plik w formacie XCF (natywny GIMP) oraz wyeksportuj do PNG.

Pokaz rozwiazanie 
Krok po kroku:
1. Plik > Nowy > 800x600 px, wypelnienie biale
2. Wybierz narzedzie Pedzel (P)
3. Ustaw kolor pierwszoplanowy (np. niebieski)
4. Namaluj niebo na gorze obrazu
5. Zmien kolor na zielony - namaluj gory/trawnik
6. Zmien kolor na zolty - namaluj slonce
7. Zmien kolor na brazowy - namaluj pien drzewa
8. Zmien kolor na ciemnozielony - namaluj korone drzewa
9. Plik > Zapisz jako > krajobraz.xcf
10. Plik > Wyeksportuj jako > krajobraz.png
Srednie

Zadanie 2: Praca z warstwami

Utworz nowy obraz 1024x768 px. Dodaj 3 warstwy: (1) tlo - wypelnij gradientem niebiesko-pomaranczowym (zachod slonca), (2) krajobraz - narysuj sylwetke gor czarnym kolorem, (3) tekst - dodaj napis "Zachod slonca" bialym kolorem. Ustaw przezroczystosc warstwy tekstu na 70%.

Pokaz rozwiazanie 
1. Plik > Nowy > 1024x768 px
2. Warstwa tla: Wybierz narzedzie Gradient
   - Kolor pierwszoplanowy: ciemnoniebieski
   - Kolor tla: pomaranczowy
   - Przeciagnij od gory do dolu
3. Warstwy > Nowa warstwa > Przezroczysta
   - Nazwij "krajobraz"
   - Wybierz pedzel, kolor czarny
   - Narysuj sylwetke gor w dolnej czesci
4. Warstwy > Nowa warstwa > Przezroczysta
   - Nazwij "tekst"
   - Narzedzie Tekst (T), bialy kolor
   - Wpisz "Zachod slonca"
   - W panelu Warstwy: ustaw krycie na 70%
5. Plik > Wyeksportuj jako > zachod.png
Srednie

Zadanie 3: Retusz fotografii

Pobierz dowolne zdjecie z internetu (licencja CC0). Wykonaj na nim nastepujace operacje: (a) kadrowanie do proporcji 16:9, (b) korekcja jasnosci i kontrastu, (c) zastosowanie filtru wyostrzajacego, (d) dodanie ramki 10px w kolorze bialym. Porownaj efekt przed i po.

Pokaz rozwiazanie 
1. Plik > Otworz > wybierz zdjecie
2. Kadrowanie 16:9:
   - Narzedzie kadrowania (Shift+C)
   - W opcjach: Staly stosunek > 16:9
   - Zaznacz i zatwierdz (Enter)
3. Korekcja: Kolory > Jasnosc-Kontrast
   - Zwieksz kontrast o 20-30
   - Dostosuj jasnosc wg potrzeb
4. Filtry > Uwydatnianie > Wyostrz (maska wyostrzajaca)
   - Promien: 3, Intensywnosc: 0.5
5. Ramka: Obraz > Rozmiar plotna
   - Dodaj 20px do szerokosci i wysokosci
   - Wycentruj warstwe
   - Splaszcz obraz
   - Wypelnij biale tlo
6. Plik > Wyeksportuj jako > retusz.jpg
Trudne

Zadanie 4: Fotomontaz

Utworz fotomontaz z co najmniej 3 roznych zdjec. Uzyj narzedzia zaznaczania (lasso lub rozdzka), kopiowania, wklejania jako nowe warstwy oraz narzedzia skalowania. Zadbaj o spojnosc kolorystyczna (Kolory > Krzywe lub Balans kolorow). Dodaj cien do wklejonych elementow.

Pokaz rozwiazanie 
1. Otworz zdjecie bazowe (tlo)
2. Otworz drugie zdjecie > zaznacz obiekt:
   - Narzedzia > Zaznaczanie przez kolor lub
   - Narzedzia > Sciezki (dokladniejsze)
3. Edycja > Kopiuj
4. Przejdz do obrazu bazowego > Edycja > Wklej jako > Nowa warstwa
5. Narzedzie Skalowanie - dopasuj rozmiar
6. Narzedzie Przesuniecie - umies w odpowiednim miejscu
7. Powtorz dla trzeciego zdjecia
8. Cien: Filtry > Swiatlo i cien > Cien
   - Przesuniecie X/Y: 5px, Rozmycie: 10px
9. Spojnosc: Kolory > Krzywe - dopasuj tony
10. Splaszcz i wyeksportuj jako JPG
🎥

Materialy wideo

▼
Grafika rastrowa - Mr. WEBSKI
#Mr.WEBSKI
GRAFIKA RASTROWA vs GRAFIKA WEKTOROWA
Grafikomaniak
🎧

Podcasty

▼
✔️

Quiz - sprawdz sie!

▼
📜

Podstawa programowa

▼
← Poprzednia lekcja Lekcja 32: Grafika wektorowa →