Technikum Klasa I 45 minut PP: II.3b | s. 344

Lekcja 35: Edytor tekstu - dokumenty rozbudowane strukturalnie

Przetwarzanie tekstu, style, naglowki, zaawansowane formatowanie

📋 Podstawa programowa: II.3b
WordWriteredytor tekstunaglowki
00:00
Wprowadzenie
5 min
00:05
Teoria
15 min
00:20
Cwiczenia
15 min
00:35
Podsumowanie
10 min
📚

Teoria

▼

Edytor tekstu - nie tylko pisanie

Edytor tekstu (np. Microsoft Word, LibreOffice Writer, Google Docs) to znacznie wiecej niz narzedzie do wpisywania liter. Profesjonalne dokumenty wymagaja struktury - hierarchii naglowkow, spojnych stylow, poprawnego formatowania i logicznej organizacji tresci.

Zasada numer 1: Nigdy nie formatuj dokumentu "recznie" (np. zwiekszajac czcionke i pogrubiajac tekst, aby wygladal jak tytul). Zawsze uzywaj stylow - to fundament profesjonalnej pracy z dokumentami!

Style w edytorze tekstu

Styl to zestaw predefiniowanych ustawien formatowania (czcionka, rozmiar, kolor, wcięcie, odstepy), ktory mozna zastosowac do tekstu jednym kliknieciem. Style zapewniaja:

  • Spojnosc - wszystkie naglowki tego samego poziomu wygladaja identycznie
  • Efektywnosc - zmiana stylu automatycznie aktualizuje wszystkie fragmenty go uzywajace
  • Strukture - style naglowkow tworza hierarchie dokumentu
  • Automatyzacje - spis tresci generowany jest na podstawie stylow naglowkow

Najwazniejsze style wbudowane:

  • Normalny - domyslny styl akapitu (tekst glowny)
  • Naglowek 1 - tytuly glownych rozdzialow
  • Naglowek 2 - podrozdzialy
  • Naglowek 3 - jeszcze nizszy poziom hierarchii
  • Tytul - tytul calego dokumentu
  • Podtytul - podtytul dokumentu
  • Cytat - wyroznienie cytatow
  • Lista - elementy list punktowanych i numerowanych

Formatowanie akapitow

  • Wyrownanie - do lewej, do prawej, do srodka, wyjustowane (obustronne)
  • Wciecie - pierwszego wiersza, lewe, prawe
  • Odstepy - przed akapitem, po akapicie, interlinia (1.0, 1.5, 2.0)
  • Tabulatory - precyzyjne ustawianie pozycji tekstu w wierszu
  • Kontrola wdow i sierot - zapobieganie samotnym wierszom na poczatku/koncu strony

Formatowanie znakow

  • Czcionka - kroj pisma (np. Arial, Times New Roman, Calibri)
  • Rozmiar - w punktach typograficznych (pt); 12pt to standard
  • Styl - pogrubienie (B), kursywa (I), podkreslenie (U)
  • Kolor - czcionki i podswietlenia
  • Efekty - przekreslenie, indeks gorny/dolny, kapitaliki
  • Kerning i tracking - odstepy miedzy literami

Struktura dokumentu rozbudowanego

Profesjonalny dokument (np. praca semestralna, raport) powinien zawierac:

  1. Strona tytulowa - tytul, autor, data, instytucja
  2. Spis tresci - generowany automatycznie ze stylow naglowkow
  3. Wstep - wprowadzenie do tematu
  4. Rozdzialy - z podrozdzialami, numerowane
  5. Podsumowanie/Wnioski
  6. Bibliografia/Zrodla
  7. Spis rysunkow i tabel (opcjonalnie)
  8. Zalaczniki (opcjonalnie)

Naglowek i stopka strony

Naglowek (header) i stopka (footer) to obszary na gorze i dole kazdej strony, w ktorych umieszczamy powtarzajace sie informacje:

  • Numer strony (automatyczna numeracja)
  • Tytul dokumentu lub rozdzialu
  • Imie i nazwisko autora
  • Logo instytucji
  • Date
Czcionki szeryfowe vs bezszeryfowe: Szeryfowe (np. Times New Roman) - lepsze do druku, bezszeryfowe (np. Arial, Calibri) - lepsze na ekranie. Serif to mala "nozka" na koncach liter.
✏️

Zadania

▼
Latwe

Zadanie 1: Tworzenie i modyfikacja stylow

Otworz nowy dokument w LibreOffice Writer (lub Word). Wpisz przykladowy tekst z 3 rozdzialami, kazdym z 2 podrozdzialami. Zastosuj style: Naglowek 1 do rozdzialow, Naglowek 2 do podrozdzialow, Normalny do tekstu. Nastepnie zmodyfikuj styl Naglowek 1: zmien czcionke na Arial, rozmiar 18pt, kolor ciemnoniebieski.

Pokaz rozwiazanie 
1. Wpisz tekst z naglowkami, np.:
   "Rozdzial 1: Wprowadzenie"
   "1.1 Historia tematu"
   (tekst akapitu)
   "1.2 Cele pracy"
   (tekst akapitu)
   itd.

2. Zaznacz "Rozdzial 1: Wprowadzenie"
   - Kliknij styl "Naglowek 1" w galerii stylow
3. Zaznacz "1.1 Historia tematu"
   - Kliknij styl "Naglowek 2"
4. Powtorz dla wszystkich naglowkow

5. Modyfikacja stylu Naglowek 1:
   LibreOffice: Prawy klik na styl > Zmien styl
   Word: Prawy klik na styl > Modyfikuj
   - Czcionka: Arial
   - Rozmiar: 18pt
   - Kolor: ciemnoniebieski (#003366)
   - OK
   Wszystkie naglowki 1 zaktualizuja sie automatycznie!
Srednie

Zadanie 2: Dokument z naglowkiem i stopka

Utworz dokument 4-stronicowy. Dodaj: (a) naglowek z tytulem "Moja praca" po lewej i data po prawej, (b) stopke z numerem strony na srodku, (c) na pierwszej stronie naglowek i stopka powinny byc INNE niz na pozostalych (opcja "Inna pierwsza strona").

Pokaz rozwiazanie 
LibreOffice Writer:
1. Wstaw > Naglowek i stopka > Naglowek > Domyslny
2. W naglowku: wpisz "Moja praca" (lewo)
   - Wstaw tabulator > Wstaw > Pole > Data
3. Wstaw > Naglowek i stopka > Stopka > Domyslny
4. W stopce: Wstaw > Numer strony (wysrodkuj)
5. Inna pierwsza strona:
   - Kursor na stronie 1
   - Format > Strona > zakladka "Strona"
   - Zaznacz "Inna pierwsza strona"
   - Na pierwszej stronie: wpisz np. tytul pracy

Word:
1. Wstaw > Naglowek > Edytuj naglowek
2. Zaznacz "Inna pierwsza strona"
3. Na stronie 2+: wpisz tytul i wstaw date
4. Wstaw > Numer strony > Dol strony > Srodek
5. Na stronie 1: zaprojektuj strone tytulowa
Srednie

Zadanie 3: Formatowanie profesjonalnego CV

Utworz profesjonalne CV (zyciorysu) na 1-2 strony, stosujac nastepujace elementy: naglowek z imieniem i danymi kontaktowymi, sekcje (Wyksztalcenie, Doswiadczenie, Umiejetnosci, Jezyki) sformatowane stylami, liste punktowana dla umiejetnosci, tabulatory do wyrownania dat, linie poziome jako separatory sekcji.

Pokaz rozwiazanie 
Struktura CV:
1. Naglowek:
   - Imie i Nazwisko: Arial 24pt, pogrubione
   - Dane kontaktowe: Arial 10pt
     email | telefon | miasto
   - Linia pozioma (Wstaw > Linia pozioma)

2. Sekcja DOSWIADCZENIE (Naglowek 2):
   - Uzyj tabulatorow:
     [Stanowisko]         [TAB]      [2023-obecnie]
     Firma XYZ
     - Obowiazek 1 (lista punktowana)
     - Obowiazek 2

3. Sekcja WYKSZTALCENIE (Naglowek 2):
   - Podobna struktura z tabulatorami
   - [Uczelnia/Szkola]    [TAB]      [2019-2023]

4. Sekcja UMIEJETNOSCI (Naglowek 2):
   - Lista punktowana w 2 kolumnach
   - Uzyj tabeli bez obramowania

5. Sekcja JEZYKI (Naglowek 2):
   - Polski - ojczysty
   - Angielski - B2

Formatowanie: czcionka bezszeryfowa, 10-11pt,
marginesy 2cm, interlinia 1.15
Trudne

Zadanie 4: Praca semestralna

Utworz szablon pracy semestralnej zawierajacy: strone tytulowa (tytul, autor, klasa, przedmiot, rok), automatyczny spis tresci, 3 rozdzialy z podrozdzialami (uzyj stylow!), numeracje stron (od strony po spisie tresci), naglowek z tytulem rozdzialu, bibliografie z co najmniej 3 pozycjami.

Pokaz rozwiazanie 
1. Strona tytulowa:
   - Tytul: styl "Tytul", 24pt, wysrodkowany
   - Autor, klasa: 14pt, wysrodkowane
   - Po stronie tytulowej: Wstaw > Podzial strony

2. Spis tresci:
   - Wstaw > Spis tresci i indeksy > Spis tresci
   - Pokaz 3 poziomy naglowkow
   - Po spisie: Wstaw > Podzial strony

3. Rozdzialy (uzyj stylow!):
   "1. Wstep" - Naglowek 1
   "1.1 Cel pracy" - Naglowek 2
   (tekst) - Normalny
   "2. Czesc glowna" - Naglowek 1
   itd.

4. Numeracja stron od str. 3:
   - Wstaw > Podzial sekcji po spisie tresci
   - Stopka sekcji 2: odlacz od poprzedniej
   - Wstaw > Numer strony > Formatuj > Zacznij od 1

5. Naglowek z tytulem rozdzialu:
   - Wstaw > Pole > Naglowek rozdzialu

6. Bibliografia:
   [1] Nazwisko A., Tytul ksiazki, Wyd., 2023.
   [2] Nazwisko B., Artykul, Czasopismo, 2024.
   [3] https://www.strona.pl [dostepu: 01.02.2026]

7. Zaktualizuj spis tresci: prawy klik > Aktualizuj
🎥

Materialy wideo

▼
Opracowywanie dokumentów tekstowych o rozbudowanej strukturze cz. 1
Dziwne... u mnie działa - (ScratchSPWZ)
Baza Aktów Własnych - Edycja danych dokumentu
ABC PRO Elektronizacja prawa
🎧

Podcasty

▼
✔️

Quiz - sprawdz sie!

▼
📜

Podstawa programowa

▼
← Lekcja 34: Przeksztalcanie plikow graficznych Lekcja 36: Sekcje, kolumny, spisy →